توسعه منابع انسانی (کارکنان) یکی از مهمترین کارکرد ها مدیریت منابع انسانی در سازمان های دولتی و خصوصی می باشد. توسعه منابع انسانی به دنبال ایجاد ظرفیت های مورد نیاز جهت رویارویی کارکنان با محیط نامطمئن در زمان حال و آینده می باشد. هر چه سازمان ها در ایجاد این ظرفیت ها موفق تر باشند آینده سازمان خود را در تحقق اهداف، استراتژی ها و چشم اندازهای سازمانی ضمانت نموده و بهبود عملکرد تا رسیدن به مزیت رقابتی و تولید ارزش را حمایت نموده اند.
یکی از راه های توسعه کارکنان بهره مندی از آموزش در سازمان بوده که به عنوان چرخه­ی فرآیندی از مرحله نیازسنجی آغاز و به مرحله طراحی برنامه های آموزشی و سپس اجرای برنامه ها و در نهایت ارزیابی اثربخشی آموزش رسیده و چرخه­ی خود را تکرار می نماید.
فارق از سه مرحله اول فرآیند آموزش مرحله آخر این چرخه (ارزیابی اثربخشی آموزش ) از دو جهت دارای اهمیت بسزایی بود؛ اول اینکه با ارزیابی آموزشی میزان نیل به اهداف آموزش و بررسی هزینه فایده می رسیم، دوم از طریق نتایج حاصل از ارزیابی می توانیم گامی برای نیازسنجی های بعدی و برنامه های بعدی آموزشی بر داریم.
لذا با فرآیند ارزیابی اثربخشی آموزش و بررسی نتایج این ارزیابی می توان باعث ایجاد اصلاحات لازم و جلوگیری از هدررفت منابع سازمان و درنتیجه بهبود فرآیند مدیریت آموزش خواهد شدکه این مهم در قول آقای پیتر دراکر آمده است که
" هر چیزی که اندازه‌گیری شود بهبود می‌یابد "
یکی از قدیمی ترین و پر کاربرد ترین روش های ارزیابی اثربخشی آموزش روش یا مدل کرک پاتریک بوده که در سال 1958 توسط دکتر دونالد کرک پاتریک(Donald Kirkpatrick)  در سال ۱۹۵۸ در چهار سطح اصلی (Level) مطرح شد که بعد ایشان این مدل توسط دکتر جیمز کرک پاتریک، پسر دونالد کرک پاتریک، با تشریح گسترده مدل چهارسطحی ارائه شده توسط پدر خود باعث ترویج و نشر هرچه بیشتر این مدل در دنیا رقم خورد.
مدل کرک پاتریک مدلی چابک و کاربردی در چهار سطح بود که پذیرش بسیاری بالای داشت ولی بعدها دکتر جک فیلیپس (Jack Phillips) یک سطح تکمیلی با عنوان بازگشت سرمایه (ROI) به این سطوح چهارگانه افزود.
فیلیپس معتقد است که مدل کرک دست یابی به نتایج حاصل و اثرات دوره آموزشی را در پی داشته و ممکن است بر اساس این مدل یک برنامه آموزشی نتایج خوبی در برداشته باشد اما اینکه آیا این نتایج با توجه به هزینه انجام‌شده برای آن مقرون‌به‌صرفه است یا نه، خارج از توان مدل پاتریک است و درنتیجه برنامه‌های آموزشی باید ازنظر مالی و میزان بازگشت سرمایه نیز مورد ارزیابی قرار گیرند.
البته همواره بین این دو مدل اختلاف دیدگاهی وجود داشته. پیروان مدل کرک پاتریک مساله ROE یا بازگشت انتظارات (return on expectations)  را در مقابل ROI یا بازگشت سرمایه   (return on investment)  مطرح می‌کنند.
باوجوداین می‌توان از این دو مدل به‌صورت مکمل در ارزیابی برنامه‌های آموزشی سازمان استفاده کرد. هرچند شاید محاسبه نرخ بازگشت سرمایه برای تمامی برنامه‌های آموزشی سازمان ممکن نباشد، اما می‌توان این مدل را برای برنامه‌های حائز اهمیت و معدودی مورداستفاده قرارداد.
 
 
 در ادامه به سطوح دو مدل اشاره می گردد؛
مدل (الگو) کرک پاتریک در ارزیابی اثربخشی آموزش:
 

سطوح چهارگانه مدل ارزیابی اثربخشی کرک پاتریک
 
سطح اول: واکنش (Reaction)
سنجش عکس‌العمل و بازخورد شرکت‌کنندگان دوره (برنامه) آموزشی بلافاصله پس از برگزاری آن. این مرحله شامل ارزیابی قضاوت ها و عکس العمل های عاطفی کاربران در خصوص محیط آموزش، رفتار اساتید، ابزارهای کمک آموزشی و ... بوده و از طریق پرسشنامه های کتبی و شفاهی مورد ارزیابی قرار گرفته و آیا اینکه کاربران حاضر به شرکت مجدد در چنین دوره (برنامه های آموزشی) می باشند یا نه.
سطح دوم: یادگیری (Learning)
سنجش میزان یادگیری شرکت‌کنندگان دوره (برنامه) آموزشی. این مرحله تفاوت دانش آموخته شده کاربران قبل و بعد از شرکت در دوره (برنامه های آموزشی) را مورد ارزیابی قرار می دهد و از طریق آزمون های کتبی و شفاهی پیش از دوره و پس از دوره ارزیابی می گردد.
سطح سوم: رفتار (Behavior)
سنجش میزان تغییرات در رفتار شرکت‌کنندگان دوره (برنامه) آموزشی در محیط کار آن‌ها. این مرحله به دنبال ارزیابی اثرات دوره آموزشی بر رفتار کاربر بوده و رفتار تغییر یافته کاربر را در محیط کار و یا سازمان (مرتبط با آموزش طی شده) از طریق ارزیابی های شغلی کاربر  و یا تکمیل پرسشنامه و نظرسنجی سرپرستان کاربر مورد ارزیابی قرار می گیرد.
سطح چهارم: نتایج (Results)
سنجش نتایج و منافعی که در نتیجه برگزاری دوره (برنامه) آموزشی برای سازمان حاصل می‌شود مانند افزایش کیفیت و  بهره‌وری، کاهش  هزینه‌ها، کاهش ضایعات و … ..این مرحله از طریق ارزیابی و بررسی نتایج واحد فعالیت کاربر یا سازمانی که کاربرد در آن اشتغال داشته در یک دوره زمانی طولانی تر از طریق ارزیابی های سازمانی یا نظرسنجی از طریق مدیران و یا افراد ناظر بر سازمان ارزیابی می شود.
 
مدل (الگو) بازگشت سرمایه (ROI) در ارزیابی اثربخشی آموزش:
  مدل جک فیلیپس در چهار مرحله ابتدایی همان مدب کرک پاتریم بوده ولی در مرحله پنجم از طریق برگزاری آزمون های آماری و اقتصادی بر اساس اطلاعات دریافت شده از نتایج اجرای دوره آموزشی مانند هزینه ها و فواید ایجاد شده پس از دوره آموزشی در قالب نمودارهای هزینه فایده میزان بازگشت سرمایه را بررسی می کند.

مدل ارزیابی اثربخشی آموزش فیلیپس (مدل بازگشت سرمایه)